Ἀπαλλάξαντα τοὺς πολίτας

Ἡ σύγκριση τῆς νομοθεσίας τοῦ Σόλωνος μὲ ἐκείνην τοῦ Λυκούργου δείχνει τὶς διαφορὲς τοῦ τρόπου ζωῆς εἰς Ἀττικὴν καὶ Λακεδαίμονα∙ ὁ Λυκοῦργος φρόντισε ὁ εἵλωτας νὰ μὴν ἔχει καθόλου ἐλεύθερο χρόνο, «ἀλλὰ τριβόμενον ἀεὶ καὶ πονοῦν ταπεινοῦσθαι, περικεχυμένου τῇ Λακεδαίμονι»∙ ἀλλὰ ἀπασχολούμενο καὶ ἐργαζόμενο συνέχεια νὰ ἐξαθλιώνεται, διασκορπισμένος στὴν Λακεδαίμονα. «Καλῶς εἶχεν ἀσχολιῶν ἐπιπόνων καὶ βαναύσων ἀπαλλάξαντα τοὺς πολίτας συνέχειν ἐν τοῖς ὅπλοις»∙ καὶ καλῶς ἀπάλλαξε τοὺς πολῖτες ἀπὸ βαρειὲς καὶ βάναυσες ἐργασίες καὶ τοὺς ἔστρεψε τὸ ἐνδιαφέρον στὰ ὅπλα. «Μίαν τέχνην ταύτην ἐκμανθάνοντας καὶ ἀσκοῦντας»∙ αὐτὴν τὴν τέχνη μόνο νὰ μάθουν καὶ νὰ ἐξασκοῦνε. «Σόλων δὲ τοῖς πράγμασι τοὺς νόμους μᾶλλον ἢ τὰ πράγματα τοῖς νόμοις προσαρμόζων»∙ ὁ Σόλων ὅμως προσάρμοσε τοὺς νόμους πρὸς τὰ ἤθη τῶν Ἀθηναίων κι ὄχι τὰ ἤθη στοὺς νόμους. Ἡ διαφορὰ τῆς ἄνωθεν νομοθεσίας μὲ τὸν ἀντίκτυπο στὴν νοοτροπία ἑκάστου λαοῦ.