Συσπείρωση τῶν Εὐρωπαίων

Οἱ ἀπαξιωτικοὶ γιὰ τὴν Εὐρώπη χαρακτηρισμοὶ τοῦ Ντόναλντ Τρὰμπ εἶχε τὰ ἀντίθετα ἀκριβῶς ἀποτελέσματα, διότι προκάλεσε συσπείρωση καὶ ἠθικὴ ἀνάταση τῶν Εὐρωπαίων∙ οἱ ἀντιδράσεις ἦταν πολλὲς καὶ σκληρὲς στὴν διατύπωσή τους. Ἡ Ἀγκέλα Μέρκελ ἀπάντησε, «οἱ 27 εὐρωπαϊκὲς χῶρες ἔχουν τὴν τύχη τους στὰ χέρια τους», καὶ ὁ Φρανσουὰ Ὁλλάντ, «ἡ Εὐρώπη δὲν ἔχει ἀνάγκη ἐξωτερικῶν συμβούλων», μὲ ἀντίστοιχες στοὺς περισσότερους ἑταίρους∙ οἱ δηλώσεις αὐτὲς εἶχαν ἄμεσο ἀντίκτυπο στὴν κοινὴ γνώμη τῆς γηραιᾶς ἠπείρου, μὲ τὸν μέσο Εὐρωπαῖο αἰσθάνεσθαι τὴν προσβολὴ πρὸς τὸν ἴδιο, παρὰ τὴν συνεισφορά του στὴν ἀτλαντικὴ συμμαχία. Ἡ πίστη του πρὸς τὸ ΝΑΤΟ, ὡς δυναμικῆς ἀμύνης τοῦ δυτικοῦ κόσμου μεταπολεμικά, κλονίζεται ἀρκετά, μὲ σύντομες τὶς ἀντιδράσεις πολλλῶν∙ ἡ γαλλογερμανικὴ πρόταση γιὰ ἐφαρμογὴ ἑνιαίας ἀμυντικῆς καὶ ἐξωτερικῆς πολιτικῆς γίνεται πλέον ἀποδεκτὴ καὶ ἀπὸ ὅσους εἶχαν ἐπιφυλάξεις ἀπέναντί της προηγουμένως. Ἐνισχύονται οἱ κεντρομόλες δυνάμεις της.