Κοινῆς τῆς πατρίδος οὔσης

Ἡ αἴσθησις τῆς κοινῆς πατρίδος ἦταν ἰσχυρότατη στοὺς Ἕλληνες, ἀνεξαρτήτως τῶν διαφορῶν καὶ τῶν πολέμων μεταξὺ τῶν πόλεων, σὲ κάποιες περιπτώσεις μάλιστα καὶ ἐξοντωτικῶν∙ εἶχαν μάλιστα ἔντονη τὴν ἀνάμνηση τῆς προσβολῆς ἀπ’ τοὺς Μηδικοὺς πολέμους καὶ τὴν ἀνάγκη ἀποκαταστάσεως τῆς δικαιοσύνης, τὴν ὁποία ἀπέδωσε ὁ Μέγας Ἀλέξανδρος δύο γενιὲς ἀργότερα. «Ἔτι δὲ κοινῆς τῆς πατρίδος οὔσης τοὺς μὲν τυραννεῖν τοὺς δὲ μετοικεῖν»∙ ἐπὶ πλέον δέ, ἐνῶ εἶναι κοινὴ γιὰ ὅλους ἡ πατρίδα, ὑπὸ τὰ ὀλιγαρχικὰ καθεστῶτα, ἄλλοι ἀσκοῦν τὴν ἐξουσία τυραννικὰ καὶ ἄλλοι ζοῦν ὡς μέτοικοι, χωρὶς πολιτικὰ δικαιώματα. «Καὶ φύσει πολίτας ὄντας νόμῳ τῆς πολιτείας ἀποστερεῖσθαι»∙ καὶ ἐνῶ εἶναι φύσει πολῖτες μὲ νόμο ἀποστεροῦνται τῶν δικαιωμάτων τους. Ὁ Ἀριστοτέλης θὰ περιλάβει στὰ «Πολιτικά» του τὴν διατύπωση, ὅτι, «νόμῳ γὰρ τὸν μὲν δοῦλον τὸν δ’ ἐλεύθερον, φύσει δ’ οὐθὲν διαφέρειν, διόπερ οὐδὲ δίκαιον, βίαιον γάρ», (1253β21-23).