Οἰκονομία καὶ ψυχολογία

Ἡ μελέτη τῶν οἰκονομικῶν ἐπιπτώσεων τῆς πανδημίας ἀπασχολεῖ τὶς κυβερνήσεις καὶ τοὺς ἐπιχειρηματικοὺς κύκλους· ἡ προχθεσινὴ κατάρρευση τῶν χρηματιστηρίων ἦταν ἡ αὐτόματη ἀπάντηση τῶν ἀγορῶν, ἀλλὰ κρίσιμο θέμα εἶναι ἡ μακροχρόνια ἀντίδραση τῶν ἁπλῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν ἐπιχειρηματιῶν. Ἡ πανδημία ὡς ἔξωθεν καὶ ἀπρόβλεπτη ἀπειλὴ τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς ἦταν ἄγνωστη στὸ βιομηχανικὸ σύστημα, γενικευμένο ὡς νοοτροπία στὶς μέρες μας, ὁπότε δὲν γνωρίζουμε τὸ πῶς θὰ ἀντιδράσει ὁ πολίτης μετὰ τὸ τέλος της, ἰδιαιτέρως ἂν ἡ εἰσβολή της ἔχει πολὺ δραματικὲς ἐπιπτώσεις, πέραν τῆς χρονικῆς διαρκείας· ἡ ψυχολογία τοῦ ἀνθρώπου ἀλλάζει ριζικὰ καὶ ἔρχεται νὰ προστεθεῖ στὶς ἀλλαγὲς ποὺ φέρει ἡ ψηφιακὴ τεχνολογία. Ἕνα εἶναι δεδομένο, ὁ καταναλωτὴς καὶ ὁ παραγωγὸς τῆς ἑπομένης ἡμέρας δὲν θὰ ἔχουν μᾶλλον οὐδεμία σχέση μὲ ἐκείνους τῆς προηγουμένης· τὸ πῶς θὰ εἶναι; οὔτε ὑποθέσεις μποροῦμε νὰ κάνουμε εὔκολα. Αὐτὸ εἶναι μοναδικὸ βέβαιο.