Στὸν ἀντιευρωπαϊσμὸ ἐπιστρέφει ὁ Τοῦρκος πρόεδρος, μὲ τὴν ἀπειλὴ ἐγκαταλείψεως τῆς ἐντάξεως στὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση, ἀλλὰ μὲ πολλὰ τὰ ἐμπόδια∙ οἱ σχέσεις μὲ τὶς Βρυξέλλες, καὶ περισσότερο μὲ τὸ Βερολίνο, βρίσκονται στὸ κατώτατο σημεῖο μεταπολεμικά, ἐνῶ ἀντιμετωπίζει καὶ σοβαρὰ προβλήματα μὲ τὸ ΝΑΤΟ καὶ τὴν Οὐάσιγκτον. Οἱ παρεμβάσεις του στὶς γερμανικὲς ἐκλογές, πρὸς τὰ ἑκατομμύρια τῶν ὁμοεθνῶν του στὴν Γερμανία, ἔχουν θεωρηθεῖ ἀπ’ τοὺς Γερμανοὺς πολιτικοὺς ὡς ἀνοικτὴ ἐπέμβαση στὰ ἐσωτερικά τους καὶ προκάλεσαν ὀξύτατες ἀντιδράσεις∙ ἡ διακοπὴ τῶν διαπραγματεύσεων γιὰ ἔνταξη εἶναι ἡ ἀπαίτηση ὅλων, ἂν καὶ ἡ Ἀγκέλα Μέρκελ παραμένει ἐπιφυλακτική. Ἡ στροφὴ πρὸς τὴν Ρωσία, μὲ τὴν ἀγορὰ τοῦ πυραυλικοῦ συστήματος S400 ἐπικυρώθηκε καὶ ἡ Μόσχα παρήγγειλε στοὺς Κούρδους, ὅτι δὲν ἀναγνωρίzει τὴν ἀνεξαρτησία τους.