Ἡ ἐπέτειος τῆς ἁλώσεως τῆς Πόλεως παραμένει ὁλοζώντανη στὸν ἑλληνικὸ λαό, ἔστω καὶ σιωπηρὰ στὴν ἐποχή μας, ἀλλὰ διατηρεῖται μέσα ἀπ’ τὴν παράδοση τῆς ὀρθοδόξου πίστεως καὶ τῆς ἀπαραμίλλου ὑμνῳδίας της∙ τὸ Βυζάντιο, μὲ τὴν χιλιόχρονη ἱστορία του, εἶναι ἡ πλέον μακρόχρονη πολυεθνικὴ αὐτοκρατορία τῆς ἱστορίας, ἂν καὶ ὅλες οἱ μεγάλες αὐτοκρατορίες εἶναι πολυεθνικές, μὲ δύο συνεκτικοὺς δεσμούς, τὴν Ὀρθοδοξία καὶ τὴν ἑλληνικὴ γλῶσσα. Ἡ κατάρρευσή της ἐπῆλθε γιὰ ἐσωτερικοὺς λόγους, διότι δὲν μπόρεσε νὰ ἀνταποκριθεῖ στὸν ἀνταγωνισμὸ τῶν ἰταλικῶν ἐμπορικῶν πόλεων, πρώην προτεκτοράτων της πολλῶν ἐξ αὐτῶν, καὶ στὴν ἀνοχή της ἀπέναντι στὴν ὀθωμανικὴ εἰσβολή∙ ἐπιβίωσε ὅμως ἡ ἑλληνικὴ μουσική της, ἀναγνωριζόμενη στὴν ψηφιακὴ ἐποχή.