Τὴν φρικτὴ κατάσταση τῶν ἐλευθέρων πολιτῶν ὑπὸ τὰ ὀλιγαρχικὰ καθεστῶτα τῆς σπαρτιατικῆς ἡγεμονίας περιγράφει ὁ Ἰσοκράτης στὸν «Πανηγυρικόν» του∙ οἱ ἑλληνικὲς πόλεις εἶχαν παρασυρθεῖ ἀπ’ τὴν προπαγάνδα ὅτι θὰ εἶναι ἐλεύθερες ἀπ’ τὶς ἐξαρτήσεις τους ἀπ’ τοὺς Ἀθηναίους, ἀλλὰ βρέθηκαν σὲ συνθῆκες κανονικῆς δουλείας. «Ἀλλὰ πρὸς τοῖς κοιναῖς συμφορὲς καὶ τοῖς σώμασι δεινότερα πάσχουσι τῶν παρ’ ἡμῖν ἀργυρωνήτων»∙ ἀλλὰ ἀπ’ τὶς κοινὲς συμφορές τους καὶ τὰ σωματικὰ βασανιστήρια πάσχουν χειρότερα ἀπὸ ὅσα ὑπέφεραν οἱ ἐξαγορασμένοι δοῦλοι σὲ ἐμᾶς. «Οὐδεὶς γὰρ ἡμῶν οὕτως αἰκίζεται τοὺς οἰκέτας, ὡς ἐκεῖνοι τοὺς ἐλευθέρους κολάζουσιν»∙ διότι κανένας δικός μας δὲν ταλαιπωρεῖ τόσο τοὺς δούλους του, ὅπως ἐκεῖνοι καταβασανίζουν τοὺς ἐλεύθερους πολῖτες. Οἱ δοῦλοι εἶχαν δικαιώματα στὴν ἀθηναϊκὴ δημοκρατία καὶ ἀπαγορευόταν ἡ σωματικὴ κακομεταχείρισή τους∙ εἶχαν τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ προσφεύγουν στὴν πόλη καὶ νὰ ζητοῦν τὴν προστασία τους, ὅπως καὶ γινόταν συνήθως.