Στὴν Εὐρώπη παρουσιάζεται, ἔστω κι ἀργή, οὐσιαστικὴ ἀλλαγὴ ψυχολογίας τῶν κατοίκων της∙ ἐμφανέστερη εἶναι αὐτὴ στὶς μεσοευρωπαϊκὲς χῶρες, Γαλλία, Γερμανία, Μπενελούξ, λιγώτερη στὶς ἀγγλοσαξωνικὲς καὶ τὶς βόρειες, μὲ ἐξαίρεση τὴν Ἑλλάδα, ὅπου ἐμφανίζεται πιὸ εὐαίσθητος στὶς ἀλλαγὲς ὁ λαός μας. Οἱ αἰτίες εἶναι μᾶλλον ἱστορικές∙ ὅσοι λαοὶ ἔχουν ὑποστεῖ πρόσφατες κρίσεις, γνωρίζουν τὸ τί σημαίνει ἀπώλεια τῆς ἀσφάλειάς τους στὴν καθημερινότητά τους, ὅπως ἐμεῖς μὲ μνημόνια, δικτατορία καὶ δεκαετία τοῦ 1940∙ ὅσοι ἔχουν ζήσει τὴν μεταπολεμικὴ εὐημερία, συνδυασμένη μὲ τὴν ἀριστερὴ κοινωνικὴ εὐδαιμονία, ἀδυνατοῦν νὰ ἀντιληφθοῦν τὸ φαινόμενο. Ἐπιπροσθέτως μέτρησαν οἱ μακροχρόνιες ἱστορικὲς ρίζες ἑκάστου λαοῦ∙ ἡ ἀπόλυτη πίστη στὴν ἐσχατολογία τοῦ βιομηχανικοῦ συστήματος ἐγκλωβίζει τὴν σκέψη ὅλων στὴν οὐσιαστικὴ κατανόηση ἄλλων προβλημάτων, δυσκολεύονται στὴν κατανόησή του.