Ἡ ἄσκηση τῆς αὐτονόμου ἐξωτερικῆς πολιτικῆς ἀποδεινύεται πολὺ δύσκολο ἐγχείρημα γιὰ τὴν Εὐρώπη, ὅπως τὸ γνώριζαν ὅλοι καὶ καλύτερα ὁ γαλλογερμανικὸς ἄξων· ἡ Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση ἀποτελεῖ συνομοσπονδία, τείνουσα πρὸς ὁμοσπονδία, ὁπότε ἡ σύγκληση τῶν ἀπόψεων τῶν 27 χωρῶν ἐξαρτᾶται ἀπ’ τὴν βούληση τῶν κυβερνήσεών τους καὶ τὴν πολιτικὴ συγκυρία τῶν λαῶν τους. Ὅταν ὅλοι οἱ παλιοὶ Εὐρωπαῖοι ἔχουν ἀνδρωθεῖ στὴν ψυχροπολεμικὴ περίοδο καὶ οἱ νεώτεροι στὴν ἐποχὴ τῆς παγκοσμιοποιήσεως, μὲ ὅραμά τους τὸ ἀμερικανικὸ ὄνειρο, εἶναι δύσκολη πολὺ ἡ ἀλλαγή τους σὲ λίγα χρόνια· μάλιστα ἔχουν κάνει θαύματα, σὲ σύγκριση μὲ τὴν προϊστορία τους. Τὸ κρίσιμο δίλημμα τῆς Εὐρώπης εἶναι ἡ ταχύτης προσαρμογῆς της στὴν ψηφιακὴ ἐποχή, μετὰ καὶ τὴν ἐμπειρία τῆς πανδημίας, μὲ τὴν ἀνάδειξη τοῦ νέου ρόλου της στὴν παγκόσμια ἱστορία, πέραν ἐκείνου τοῦ δυτικοῦ ἀνθρώπου. Ὁ δυτικὸς ἄνθρωπος ἔχει ὁλοκληρώσει πλέον τὸν βίο του…