Ἡ οἰκονομικὴ ἀπόκλιση τῶν εὐρωπαϊκῶν χωρῶν ἔχει πολλαπλὲς ἐπιπτώσεις στὴν συνοχή τους, οἰκονομική, πολιτική, ἀλλὰ καὶ ψυχολογική· ὁ ἕνας χρόνος τοῦ οὐκρανικοῦ πολέμου καὶ τῶν αὐστηροτάτων κυρώσεων κατὰ τῆς Μόσχας εἶχε στὴν γηραιὰ ἤπειρο ἐπιπτώσεις παρόμοιες μὲ ἐκεῖνες τοῦ Δευτέρου Παγκοσμίου πολέμου, ἂν ὄχι καὶ χειρότερες. Οἱ πλούσιες χῶρες τοῦ Βορρᾶ ἔχασαν τὴν τρίτη μεγαλύτερη ἀγορά τους -καὶ μερικές, ὅπως τὰ ἀνατολικογερμανικὰ κρατίδια, τὴν προνομιακή τους-, μὲ τὸν ἀποκλεισμό τους ἀπ’ τὴν Ρωσία· ταυτοχρόνως βρέθηκαν σὲ δεύτερη θέση στὴν Εὐρωζώνη, καθὼς οἱ Νότιες ἔχουν ὑψηλότερο ρυθμὸ ἀναπτύξεως καὶ τὴν κρατοῦν στὰ ὅρια τῆς ὑφέσεως. Γιὰ τὸ Βορείους τὸ πρόβλημα εἶναι πρωτίστως ψυχολογικό, παρατηροῦν ἔγκυροι ἀναλυτές τους· τοὺς εἶναι δύσκολο ἔχειν ἀπέναντί τους σὲ θέση καλύτερη τοὺς παλιοὺς ἐπαῖτες καὶ δευτερευούσης ἀξίας ἑταίρους, ἀπ’ τοὺς ὁποίους ὅμως διδάσκονται πολλά, τὸν ἠλεκτρονικὸ ἐμβολιασμό, τὴν ψηφιοποίηση, τὸ Ταμεῖο Ἀναπτύξεως, τὴν ἀλληλεγγύη…