Τοὺς τυράννους ἐξέβαλλον

Τὴν διαφορὰ στὴν στάση τῶν Σπαρτιατῶν ἀπέναντι στὶς ἄλλες ἑλληνικὲς πόλεις, παλαιότερα καὶ κατὰ καὶ μετὰ τὸν Πελοποννησιακὸν πόλεμον, ἐπισημαίνει ὁ Ἰσοκράτης στὸν «Πανηγυρικόν» του∙ ἡ ἐγκατάσταση ὀλιγαρχικῶν καὶ τυραννικῶν καθεστώτων ἦταν τὸ πρῶτο μέλημά τους, πρὶν ὑποταγοῦν πλήρως στοὺς Πέρσες μὲ τὴν Ἀνταλκίδειο εἰρήνη. «Καὶ πρότερον μὲν τοὺς τυράννους ἐξέβαλλον»∙ καὶ παλαιότερα, ἐννοεῖ τὸν ἕκτο αἰῶνα, ὅταν βοήθησαν στὴν ἀπελευθέρωση τῶν Ἀθηναίων ἀπ’ τὴν τυραννία τῶν Πεισαστρατιδῶν, μὲν ἔδιωχναν τὶς τυραννίες. «Τῷ δὲ πλήθει τὰς βοηθείας ἐποιοῦντο»∙ καὶ βοηθοῦσαν στὸ πλῆθος νὰ ἀναλάβει τὴν ἐξουσία. «Νῦν δὲ τοσοῦτον μεταβεβλήκασιν, ὥστε ταῖς μὲν πολιτείαις πολεμοῦσι, τὰς δὲ μοναρχίας συγκαθιστᾶσι»∙ τώρα δὲ τόσο πολὺ ἄλλαξαν, ὥστε καταπολεμοῦν τὶς δημοκρατικὲς πολιτεῖες, ἐνῶ ἐγκαθιστοῦν τὶς μοναρχίες. Εἶχε βαθειὲς ἐπιπτώσεις στὴν συνείδηση τῶν Ἑλλήνων ἡ ἀλλαγὴ αὐτὴ τῶν Λακεδαιμονίων∙ αἰσθάνονταν ὅτι γκρεμίζονταν ὅλες οἱ ἐλπίδες τους γιὰ ἐπάνοδο στὴν ἄμεσο δημοκρατία.