Ὁ ἡγετικὸς ρόλος τοῦ Βερολίνου στὴν Εὐρώπη ἀναγνωρίζεται πλέον καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων, διότι οἱ συνθῆκες τὸ ἐπιβάλλουν∙ ἡ ἐκλογὴ Ντόναλντ Τρὰμπ στὶς Ἡνωμένες Πολιτεῖες καὶ οἱ ἐξαγγελίες του, γιὰ ἀλλαγὲς στὸ ΝΑΤΟ καὶ μείωση τῶν ἀμερικανικῶν ἀμυντικῶν δαπανῶν, θέτουν τοὺς Εὐρωπαίους ἐνώπιον νέων εὐθυνῶν∙ ἡ ἀμερικανικὴ ἀσπίδα μᾶλλον ἀποδυναμώνεται, ὁπότε εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἀποδεχθοῦν τὸ γαλλογερμανικὸ σχέδιο γιὰ εὐρωπαϊκὸ στρατὸ καὶ ἑνιαία ἐξωτερικὴ πολιτική. Αὐτὰ φάνταζαν ὡς ἀδιανόητα πρὶν ἀπὸ λίγο καιρὸ καὶ τώρα θεωροῦνται αὐτονόητα ἀπὸ ὅλους, ἐνῶ τὸ Brexit αἴρει τὶς ἀντιρρήσεις τῶν Βρεταννῶν καὶ τῶν φίλων τους στὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση∙ ἡ ἀποδοχὴ τοῦ σχεδίου εἶναι δεδομένη πλέον, μετὰ καὶ τὴν ἀποτυχία τῆς ἐπισκέψεως τοῦ Μπάρακ Ὀμπάμα, ὅταν ὁ διάδοχός του τὸν ἀποδοκίμασε ἐμμέσως πλὴν σαφῶς, προτοῦ ἐπιστρέψει κἂν στὴν Οὐάσιγκτον. Ἐναπόκεται φυσικὰ ἡ χάραξη μὲ ἀρκετὴ προσοχὴ τῆς εὐρωπαϊκῆς πολιτικῆς πρὸς τὴν Ρωσία.