Το Εμμελές

Το Εμμελές καθημερινά με e-mail: πατήστε εδώ

"emmeles"

ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ - POLITICAL DIALOGUE

Φύλλο 168 / 07 Ιανουαρίου 2001

ΕΚΔΟΤΗΣ: ΧΡΗΣΤΟΣ Ζ. ΚΑΡΑΝΙΚΑΣ

Η προσαρμογή και η αντοχή του λαού

Το πρώτο συμπέρασμα του αντικειμενικού παρατηρητού από την τριήμερη θεομηνία είναι θετικό και ευοίωνο για τον ελληνικό λαό· η μεμψιμοιρία και οι διαμαρτυρίες αντισταθμίζονται από το θάρρος και την ανάληψη της ευθύνης. Όσο και άν το κράτος έλαμψε δια της απουσίας του, ο απλός πολίτης ανέλαβε τις ευθύνες και φρόντισε, σε συνεργασία με τους γείτονες τους, με τους τυχαίους συνανθρώπους του, να αντιμετωπίσει τα προβλήματα· οι νότες αισιοδοξίας και ελπίδος πολλές και ευχάριστες. Είναι απόδειξη της άλλης πτυχής του ελληνικού λαού· γνωρίζει και δύναται να αναλάβει πρωτοβουλία και να επωμιστεί τις ευθύνες, όταν το απαιτήσουν οι συνθήκες. Η αλληλεγγύη είναι έμφυτη και αναδύεται στις κρίσιμες στιγμές· τα ιδιαίτερα χαρακρητιστικά των Ελλήνων επιβιώνουν.

Η τουρκική νότα

Η κακοκαιρία δεν έφερε μόνο καλά στη χώρα μας, επειδή και τα τυχόν παροδικά δεινά δεν είναι και τίποτε το σοβαρό, αλλά και άλλα κακά· «ουδέν καλόν αμιγές κακού», έλεγον οι αρχαίοι ημών πρόγονοι. Η ειδησεογραφία ξέχασε εντελώς τη νέα τουρκική πρόκληση με την αεροπορική νότα ως προς τις πτήσεις πάνω από τη Ρόδο και προς την Κύπρο· από τις 24 Οκτωβρίου είχε επιδοθεί η νότα και ο υπουργός Εξωτερικών μόλις τώρα -και μετά το δημοσιεύμα αθηναϊκής εφημερίδος- έδωσε εντολή στις υπηρεσίες του να προβούν στις αναγκαίες ενέργειες. Δηλαδή, ο υπουργός δεν αντιδρά όταν συμβαίνει το εις βάρος των εθνικών μας συμφερόντων γεγονός, αλλά όταν γίνει γνωστό στο λαό· η κλιμάκωση των τουρκικών προκλήσεων δε τον ενοχλεί και πολύ· το αντίθετο προσπαθεί πάντα να τις δικαιολογήσει. Αυτά γίνονται λίγες μέρες πριν από την επίσκεψη του πρωθυπουργού στην Ουάσιγκτον.

Ο αρμόδιος υπουργός

Στη γενική και απρόσωπη εμφάνιση του κράτους υπάρχουν και κάποιες εξαιρέσεις· ο υπουργός Εσωτερικών από την πρώτη στιγμή παρουσιάσθηκε ανθρώπινος και προσιτός, αναγνωρίζοντας ότι υπήρξαν αδυναμίες στη κινητοποίηση της κρατικής μηχανής, αλλά και ότι καταβάλλονται προσπάθειες κατά δύναμη, ώστε να αντιμετωπισθούν τα προβλήματα. Έχει σημασία η υπογράμμιση αυτή· ο κ. Κ. Σκανδαλίδης ήταν διαφορετικός από όλους τους άλλους υπουργούς και εκπροσώπους του κράτους. Κέρδισε τις εντυπώσεις και έπεισε πολλούς συμπολίτες μας να φερθούν πιο διαλλακτικά και να υπακούσουν στις εντολές των κρατικών οργάνων· η πειθώ, ο διάλογος και η ειλικρίνεια είναι τα πιο προσιτά επιχειρήματα, όταν, μάλιστα, όλοι έχουμε την πικρή εμπειρία του απροσώπου και αυταρχικού κράτους. Το ηθικό δίδαγμα είναι σαφές· ο αυταρχισμός είναι θέμα νοοτροπίας περισσότερο και προσωπικού ήθους κυρίως. Η κατάχρηση των θεσμών γίνεται ακριβώς στο σημείο αυτό· τα ευαίσθητα όρια του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Διάλογος και καθήκον

Πολλοί υπουργοί, και το χειρότερο ο υπουργός Τύπου, εμφανίζονται στην τηλεόραση να εξηγήσουν τα μέτρα που έχει λάβει η κυβέρνηση για την αντιμετώπιση της θεομηνίας, αλλά αρνούνται να δεχθούν οιαδήποτε κριτική· η δικαιολογία είναι ότι έχει δουλειά. Δηλαδή, η κριτική, ο διάλογος δεν είναι μέρος της δουλειάς του και των υποχρεώσεών του, είναι χαμένος χρόνος· και κάποιοι άλλοι πρόβαλαν τις ίδιες δικαιολογίες, όταν τους ασκούσαν κριτική. Η θεομηνία δεν είναι πρωτοφανής· χειρότερη ήταν εκείνη του 1963, όταν ολόκληρη η Ελλάδα είχε σκεπασθεί από ένα μέτρο χιόνι, αλλά ο τότε κρατικός μηχανισμός, με τα ελάχιστα μέσα που διέθετε, ανταποκρίθηκε περίφημα. Το πρόβλημα είναι, η ανυπαρξία του κράτους.

Ο κατάλευκος Παρθενών

Η εικόνα της σκεπασμένης με χιόνι Ακροπόλεως και του λευκού Παρθενώνος έχει κάνει τον γύρο του κόσμου· είναι από τις σπάνιες φορές που έχουμε τη δυνατότητα να δούμε το αριστούργημα της ανθρωπίνης τέχνης ντυμένο στα άσπρα. Τα λευκά προς όχρα μάρμαρα της Ακροπόλεως με την κατάλευκη απόχρωση της χιόνος αποκτούν άλλη διάσταση και προσφέρουν άλλη αίσθηση του ωραίου· δείχνουν ότι το ωραίο είναι κάτι το σχετικό και απαλό, ανάλαφρο σαν το χάδι της γυναίκας. Τυχεροί όσοι απήλαυσαν την εικόνα, είτε ζωντανή από τα σκαλοπάτια της Ακροπόλεως ή από όποια γωνία των Αθηνών, είτε από την τηλεόραση· το ανεπανάληπτο κάλλος της ανθρωπίνης τέχνης από άλλη οπτική γωνία.

Ο σόλιδος ή σόλδιον

Η παρομοίωση του ευρώ με το ρωμαϊκό δηνάριο είναι μάλλον άτυχη· με εξαίρεση την περίοδο του Αυγούστου και των Αντωνίνων οι έριδες και οι εμφύλιοι πόλεμοι, συνοδευόμενοι πάντοτε με την έκδοση ιδίου νομίσματος από τους διεκδικητές του θρόνου, κάθε άλλο παρά παρείχαν την αίσθηση της ομαλότητος. Η καθιέρωση από τον Μεγάλο Κωνσταντίνο του χρυσού σολίδου (solidus) ή σολδίου, το 309 στη Δύση και το 324 σε ολόκληρη την αυτοκρατορία απετέλεσε το σταθερό νόμισμα για ολόκληρο τον Μεσαίωνα· «το Βυζαντινόν νόμισμα, λέγει ο Gelzer, έμεινε άθικτον επί 800 σχεδόν έτη. Δια τούτο εξετιμάτο εν τω βαρβαρικώ όσον και εν τω πεπολιτισμένω κόσμω, είχε δε καταστή πράγματι διεθνές νόμισμα· εν αυτή τη Ινδία, ως βεβαιοί Κοσμάς ο Ινδοπλεύστης, ήτο το μόνον εν χρήσει δια τας διεθνείς συναλλαγάς», γράφει ο Ανδρέας Ανδρεάδης στην «Ιστορία της Ελληνικής Δημοσίας Οικονομικής».

Η αγροτική παραγωγή

Το πρώτο θύμα της θεομηνίας είναι η γεωργική παραγωγή· από τα οπωροκηπευτικά ως τις δενδροκαλλιέργειες και την κτηνοτροφία οι ζημίες είναι πάρα πολύ σοβαρές σε ολόκληρη τη χώρα. Το πρώτο αποτέλεσμα είναι η ανατίμηση των ειδών πρώτης ανάγκης και κυρίως των οπωροκηπευτικών· οι καταστροφές των δένδρων, και κυρίως των πιο ευαισθήτων που δεν αντέχουν σε τόσο χαμηλές θερμοκρασίες, θα φανούν τις επόμενες μέρες. Το πρόβλημα της ελληνικής γεωργίας ήταν έντονο και εκρηκτικό, λόγω της αδρανείας και της αμελείας του κράτους την τελευταία εικοσαετία· η θεομηνία πολλαπλασιάζει την εκρηκτικότητα και καθιστά τη λήψη μέτρων άκρως απαραίτητη. Όσα «έχει ξεχάσει» να κάνει το κράτος, μετά την ένταξή της στην ΕΟΚ, πρέπει να τα θέσει σε εφαρμογή αμέσως τώρα· η ελληνική γεωργία είναι απαραίτητο να προσαρμοσθεί στις νέες συνθήκες, οι οποίες γίνονται ακόμη πιο εκρηκτικές με την κυκλοφορία του ευρώ.

Οι διεθνείς συναλλαγές

Μέσα σε τρεις εργάσιμες μέρες, το ευρώ, κάλυψε πάνω από το ήμισυ των συναλλαγών στις δώδεκα χώρες της ευρωζώνης· στις μεγάλες και στις κρίσιμες για τη διεθνή καθιέρωσή του -Γερμανία, Γαλλία-, το ποσοστό έφθασε στο 75%. Το σημαντικότερο είναι η θερμή υποδοχή του από όλους τους λαούς· το επόμενο βήμα είναι η καθιέρωσή του και στις διεθνείς συναλλαγές. Μάλλον θα ακολουθήσει κι αυτό για πολλούς λόγους· οι Δώδεκα καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος του παγκοσμίου εμπορίου· οι εμπορικές σχέσεις τους με τις γειτονικές μεγάλες χώρες, Ρωσσία κυρίως, εξυπρετούνται με το νέο νόμισμα· οι παραδοσιακές τους σχέσεις με τις πρώην αποικίες του διασφαλίζουν την προτίμηση απέναντι στο δολλάριο· το αμερικανικό νόμισμα, μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις και, το χειρότερο, τη χρεωκοπία της Αργεντινής και την υποτίμηση του πέσος, έχει υποστεί σοβαρό πλήγμα. Αχίλλειος πτέρνα του είναι μόνο η πολιτική ενότης.

Η θερμή χειραψία

Η διάσκεψη κορυφής των χωρών της Νοτίου Ασίας στο Κατμαντού του Νεπάλ πρόσφερε την αφορμή για την ανταλλαγή θερμής χειραψίας μεταξύ του προέδρου του Πακιστάν και του πρωθυπουργού των Ινδιών· η χειραψία ήταν αφορμή για τη μερική εκτόνωση της καταστάσεως στα σύνορα των δύο χωρών, και κυρίως στο Κασμίρ. Η παρουσία του Βρεταννού πρωθυπουργού διαδραμάτισε καταλυτικό χαρακτήρα· όταν οι μεγάλοι το αποφασίσουν είναι σε θέση να επιβάλουν την ειρήνη. Φυσικά το πρόβλημα παραμένει εκρηκτικό· οι ένοπλες δυνάμεις των δύο χωρών έχουν κινητοποιηθεί και βρίσκονται σε θέση μάχης, όσο και άν οι ηγέτες τους ανταλλάσσουν χειραψία. Το πρόβλημα παραμένει· οι διαφορές μεταξύ των δύο μεγάλων και πυρηνικών δυνάμεων, ίσως εκτονωθούν προσωρινά, αλλά θα παραμείνουν εκκρεμείς. Η σύσταση των δύο χωρών, μετά την αποχώρηση των Βρεταννών, είναι η αιτία· οι μεταξύ τους πόλεμοι επαναλαμβάνονται τα πενήντα χρόνια της ανεξαρτησίας.

Η πρώτη σύλληψη

Η σύλληψη του πρεσβευτού των Ταλιμπάν στο Πακιστάν, ο οποίος είχε γίνει γνωστός με τις έξυπνες απαντήσεις του κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών, είναι μεγάλη επιτυχία των Αμερικανών· είναι ο υψηλότερος αξιωματούχος του ισλαμικού καθεστώτος που συλλαμβάνεται, οπότε και η στάση του θα αποτελέσει κριτήριο για πολλά. Από την άλλη πλευρά, οι διαφοροποιήσεις ανάμεσα στο νέο αφγανικό καθεστώς και στους Αμερικανούς, ως προς τη συνέχιση των βομβαρδισμών, είναι έντονες· η φυγή των Αφγανών των νοτίων επαρχιών προς το Πακιστάν, όπου συνεχίζονται οι βομβαρδισμοί, ξανάρχισε με όλες τις επιπτώσεις στις σχέσεις των δύο χωρών· στο εσωτερικό ο έλεγχος της κυβερνήσεως δεν έχει αποκατασταθεί πλήρως. Οι κάτοικοι των επαρχιών συρρέουν προς την Καμπούλ, έστω και μόνο για οικονομικούς λόγους.

Το φορτίο όπλων

Οι καταγγελίες των Ισραηλινών, ότι συνέλαβαν φορτηγό πλοίο με οπλισμό για τους Παλαιστινίους και οι δηλώσεις του στρατηγού ούτε τους Αμερικανούς δημοσιογράφους δεν έπειθαν. Το πρόβλημα, όμως, είναι άλλο· πώς θα δεχθεί η παλαιστινιακή πλευρά συνομιλίες για την επανάληψη του διαλόγου, όταν συνεχώς υπονομεύονται με κάποιο τέχνασμα, είτε είναι η δολοφονία υπουργού, είτε η ανακάλυψη φορτίων όπλων; Η αλήθεια είναι γνωστή σε όλους, αλλά ελάχιστοι τολμούν να την ομολογήσουν: Οι Αμερικανοεβραίοι επιβάλλουν την ένταση στο Παλαιστινιακό, επειδή έτσι μόνο μπορούν και ελέγχουν την κατάσταση στην Αμερική· ο Αμερικανός πρόεδρος και τα συμφέροντα των πετρελαιάδων που εκπροσωπεί, αποδείχθηκαν αδύναμοι στη σύγκρουσή τους με τα κεφάλαια της Γουώλ Στρητ. Η σύγκρουση γίνεται μέσα στην Αμερική και όχι στην Παλαιστίνη.

Ο διάλογος

Ο τύπος στην εποχή μας, έντυπος και ηλεκτρονικός έχει πάρει άλλη μορφή, με τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, με τα μεγάλα συμφέροντα και τις τεράστιες δαπάνες για την λειτουργία οποιουδήποτε μέσου. Η επανασταση, όμως, της πληροφορικης και τα διαδίκτυα προσφέρουν και κάτι άλλο: την δυνατότητα κάποιου να χρησιμοποιήσει τη νέα τεχνική και να έρθει σε επαφή με άλλους, με τους συμπολίτες του, με τους συνανθρώπους του, με σκοπό να ανταλλάξει απόψεις. Απευθύνεται το "Εμμελές" προς εκείνους που αισθάνονται την ανάγκη του διαλόγου, της ανταλλαγής απόψεων, της συζητήσεως, όσοι παίζοντας στο διαδίκτυο μας συναντήσουν, διαβάσουν κάτι, προβληματιστούν για κάτι άλλο, έχουν κάτι να συμπληρώσουν, να προσθέσουν. Χαρά μας ο διάλογος αυτός, ο ήρεμος και δημιουργικός διάλογος, για τα τόσα που μας απασχολούν, τα σοβαρά και τα αμελητέα, τα πιο όμορφα ίσως.
Αυτή είναι η ισηγορία, αυτή είναι η θετικη πλευρά της νέας τεχνολογίας, η οποία διευκολύνει κυρίως τα μεγάλα και οργανωμένα συμφέροντα, με τις τηλεοράσεις, τα ραδιόφωνα, τις εφημερίδες και τα περιοδικά.
Εμείς δεν έχουμε τίποτε· μια μικρή σελίδα στο διαδίκτυο και την καλή μας διάθεση. Ελπίδα μας η ανταπόκριση, ο διάλογος. Διότι η νέα τεχνολογία έχει και αυτό το πλεονέκτημα, του αμέσου και ζωντανού διαλόγου· με ένα κλίκ και ανοίγεις τη σελίδα, με ένα άλλο στέλνεις την άποψή σου, τη διαβάζει ο άλλος. Ελάχιστα μέσα χρειάζονται. Ένα απαιτείται, η άσκησή μας και πάλι στον ήρεμο και ζωντανό λόγο, στην ισηγορία. Είναι λίγο δύσκολο στα πρώτα βήματα, αλλά η κατάκτησή του μας προσφέρει έναν άλλον κόσμο, τον κόσμο της εποχής μας.

Το "Εμμελές", καθημερινή εφημερίδα πολιτικού σχολιασμού, κυκλοφορεί από τη Δευτέρα έως και την Παρασκευή. Το Σαββατοκύριακο είναι δικό σας

Παρακαλούνται όσοι από τους αναγνώστες κοπιάσουν μπροστά σε αυτή τη σελίδα και έχουν την καλή διάθεση να συμμετάσχουν στο διάλογο, οι συνεργασίες που θα στέλνουν να τηρούν με θρησκευτική ευλάβεια τη σελιδοποίηση. Ήτοι να είναι μεγέθους 200, 140, 120 και 90 περίπου λέξεων. Θα μας διευκολύνετε πάρα πολύ στη σελιδοποίηση και θα μας απαλλάξετε από το ανίερο καθήκον της περικοπής των κειμένων. Ευχαριστούμε.

Μπορείτε να στείλετε τις συνεργασίες σας στην ηλεκτρονική διεύθυνση: emmeles@emmeles.gr & karanikas@emmeles.gr